• slider-dua-sach-ha-noi
  • slider2

Vẻ đẹp tâm hồn việt qua đôi đũa

Đôi đũa là một trong những sản phẩm văn hóa ẩm thực Việt Nam được chọn làm hình ảnh đưa lên tem bưu chính. Điều này khiến cho thế hệ hậu sinh vô cùng tự hào về trí thông minh, sáng tạo của tổ tiên, cũng như tưởng nhớ lại những thông điệp mà người xưa đã ngầm gắm gửi về quan hệ ứng xử, nhân cách, sự khiêm nhường và nhân nghĩa thủy chung, sự đoàn kết và bản lĩnh của tâm hồn người Việt Nam.

Người phương Tây khi ăn phải dùng cả một bộ đồ ăn bao gồm dao, thìa, nĩa, mỗi thứ thực hiện chức năng riêng biệt, còn người phương Đông như: Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam… thì chỉ cần dùng một đôi đũa gồm hai chiếc que làm thành nhưng sử dụng một cách tổng hợp và cực kỳ linh hoạt với nhiều chức năng khác nhau: gắp, dầm, trộn, vét, và… Xét ở góc độ vật lý, thì đôi đũa là một công cụ như nối dài thêm ngón tay và vận dụng theo nguyên lý đòn bẩy một cách tài tình để gắp thức ăn từ xa. Về nguồn gốc của đôi đũa thì lâu nay không ít các học giả phương Tây đã cho rằng văn minh đôi đũa là thuộc dạng Trung Hoa.

ve-dep-tam-hon-viet-qua-doi-dua

Nhưng tuy nhiên, căn cứ vào sách Lịch sử văn hóa Trung Quốc do Đàm Gia Kiện chủ biên vào năm 1993 thì người Trung Quốc ở Thời Tiên Tần không sử dụng đũa để ăn, mà lấy tay bốc giống với người Ấn Độ – đó là tập quán của cư dân trồng kê, mạch, ăn bánh mì, bánh bao hay thịt. Họ chỉ bắt đầu dùng đũa khi thôn tính phương Nam ở đời Tần – Hán, ban đầu chỉ dùng một cách hạn chế để gắp thức ăn cứng từ các món canh và mãi về sau đôi đũa mới trở thành dụng cụ phổ biến phổ biến.

Từ thế kỷ VI, đôi đũa mới bắt đầu du nhập vào Nhật Bản. Như vậy, nó là sản phẩm của cái nôi trồng lúa nước Đông Nam Á – một nơi có nền văn minh tre và trúc là vật liệu chủ yếu. Ăn bằng đũa là cách ăn phổ biến, mô phỏng động tác của con chim đang nhặt hạt và xuất phát từ thói quen ăn những thứ không thể dùng tay bốc hay mó tay vào được như cơm, cá, nước mắm,… của cư dân vùng Đông Nam Á.

Như vậy, lý giải tại sao ở người Việt, từ danh gia vọng tộc đến những kẻ bần hàn hay từ thành thị đến nông thôn, đôi đũa tre đơn sơ vẫn luôn gắn liền với đời sống ăn uống hằng ngày, thậm chí còn trở thành một đặc điểm văn hóa không kém gì tà áo dài truyền thống của người Việt…Và đôi đũa đối với người Việt đã vượt qua danh giới vật chất vô cùng nhỏ bé, khiêm nhường và vượt qua cả những ý nghĩa về tập quán ăn uống thông thường để trở thành một hình tượng sinh động, công cụ sắc bén trong biểu đạt những quan niệm về nhân sinh quan trong đời sống. Hay nói khác đi, nó đã tạo nên “triết lý về đôi đũa”  tại Việt Nam.

Thời kì trước khi được xuât hiện trên tem thì chỉ cần thống kê đơn giản từ tuyển tập những ca dao, tục ngữ, thơ ca dân gian Việt Nam được tập hợp một cách khá thú vị về hình tượng đôi đũa  nó phản ánh nhiều khía cạnh của triết lý nhân sinh. Với bản tính, phong cách của người Việt vốn rất cẩn trọng, chu đáo và tế nhị. Từ thuở nhỏ, cầm đôi đũa là khắc biết thế nào cho bằng, ngay thẳng, đúng đôi, đúng cặp.

Chỉ việc nhỏ nhặt ấy thôi mà cứ ăn sâu vào tiềm thức mỗi người để rồi lớn lên trưởng thành và trở thành người ý tứ, biết suy nghĩ, yêu thương với lối hành xử thẳng thắn “ra đầu ra đũa”. Trong việc đối nhân xử thế thì cách nhìn nhận sự việc hay đánh giá con người một cách hấp tấp nóng vội, thiếu quan sát, không cân nhắc trước sau, rồi hành đông như vơ đũa cả nắm là rất tai hại mang lại hậu quả khôn lường

dua-duoc-dung-trong-cac-bua-com-gia-dinh

Ngoài ra tính cặp đôi mà hình tượng đôi đũa thể hiện thì còn phản ánh lên tính tập thể như bó đũa là biểu hiện sự đoàn trong dân gian qua câu truyện bó đũa chỉ ra sự đoàn kết chính là sức mạnh vô tận. Đôi đũa còn là minh chứng cho sự thiêng liêng, người xưa thường bẻ gãy đũa để thề.  Mà thậm chí khi chết đi, đôi đũa còn cắm trên quả trứng, bát cơm đặt lên áo quan tiễn đưa người về nơi  chín suối.